Taşkömürü Nedir? Taş Kömürü Hakkında Bilgi ve Araştırma

Taş kömürü; bitkilerin jeolojik dönemler boyunca dönüşüme uğraması ile oluşmuş, yüksek ısı gücü olan bir enerji kaynağıdır. Kalori değerinin çok yüksek olması ve bol miktarda bulunması nedeniyle taş kömürünün enerji üretiminde vazgeçilmez bir yeri vardır. Bu maden elektrik santrallerinde, sanayide ve kok kömürü yapımında kullanılır. Türkiye, taş kömürü yatakları bakımından zengin sayılmaz. En zengin yataklar Batı Karadeniz'deki Ereğli Zonguldak kömür havzası'ndadır. 1937'ye kadar yabancı şirketlerin çalıştırdığı buradaki yataklar, daha sonra millîleştirilmiştir. Günümüzde taş kömürü ile ilgili her türlü arama, işletme, taşıma, yan ürünler elde etme ve pazarlama işleri Taş Kömürü Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. Zonguldak çevresindeki yataklar Karadon, Amasra, Armutçuk, Kozlu ve Üzülmez ana üretim bölgelerinde işletilmektedir.
Ancak bu üretim bölgelerinde hem üretim şartları zor, hem de verim düşüktür. Bu nedenle söz konusu işletme her yıl büyük çapta zarar etmektedir. Taş kömürü üretimi de son yirmi yılda yarı yarıya düşmüştür. Ülkemizdeki diğer taşkömürü yatakları Akseki, Kemer (Antalya) ve Hazro (Diyarbakır)'dadır. Yıllık üretim, Türkiye'nin ihtiyacını karşılayamadığı için, yurt dışından taş kömürü ithal edilmektedir.

Ülkemizin en geniş taşkömürü havzası Batı Karadeniz Bölümü'ndedir. Buradaki taşkömürü havzaları I. Jeolojik zamanda oluşmuştur. Demir - Çelik endüstrisinde enerji kaynağı olarak kullanılan taşkömürü, aynı zamanda kimya endüstrisinin de hammaddesidir. Yıllık üretim 4–5 milyon ton dolayındadır. Üretim Türkiye'nin gereksinimini karşılayamaz.
Buraya "Zonguldak: Kömür Havzası" denir ki, gerçekte kömür bulunan arazi çok daha geniştir. Havza'ya "Ereğli - Zonguldak Kömür Havzası" da denir.
1829 yılında Uzun Mehmet'in topladığı kömür örneklerini saraya vermesinden sonra ilk kömür Ocakları
1848 de bir şirkete verilerek işletilmeye başlatılmış,
1865 te işletme Bahriye Nezaretine ( Deniz İşleri Bakanlığına ) bağlanmış, 1882 de serbest satışı yapılmaya başlanmış, daha sonra kömür havzasına yabancı şirketler de girmiştir. Etibank kurulduktan sonra
1937 'de Fransız sermayeli Ereğli Şirketi başta olmak üzere, öteki yabancı şirketlerden işletmeler devletçe satın alınarak bu bankaya verilmiş,
1940 da bütün ocaklar devletleştirilmiştir.

1969 da 7,3 milyon tona yaklaşmıştır. İstatistiklerde yerden çıkarılan kömür miktarı (tuvönan) yanında ayıklanmış ve yıkanmış kömür miktarı da her yıl için verilir. Bu ikinci rakam, birincisine göre daha küçük olur.
1967 tuvönan taş kömür çıkarılması 7,5 milyon tona yakın bir rakam ile gösterildiği halde, ayıklanmış, yıkanmış veya konsantre edilmiş halile bu değer 5 milyon tonla ifade edilmiştir. Öteki kömürler için de böyledir. Bu maden kömürlerimizin harcandığı başlıca yerler Karabük tesisleri (1,2 milyon ton), Çatalağzı santrali (yarım milyon ton), çeşitli sanayi dalları (1,5 milyon ton), ev yakıtları (600 bin ton) kadardır, zaman zaman bir kısım kömürlerimizde, ihraç edilmiştir.

1978 -1982 arası yıllarda 5–6 milyon tondur.
Ereğli - Zonguldak Kömür Havzamız jeolojik oluş bakımından alp kıvrımları kuşağında bulunan nadir maden kömürü havzalarından biridir. Bu kömürler Karbon devri arazisinde Kulm fasiyesli arazi üzerinde zengin bir kömürlü seri halindedir. Bu durumu ile bu kömür havzamız Avrupa havzaları soyundandır. Havzanın türlü yerleri de kömürün bulunduğu tabakalar farklı eğimler gösterir, kimi yerde az eğimli bulunurlar.

Kozlu Zonguldak: ve Kilimli - Gelik bölgesinde maden kömürü arazisi uzar ve genişler ki, buraları havzanın en verimli yerleridir. Burada kömürlü Karbon devri tabakalarının batı-doğu uzunluğu 16 km. kuzey - güney genişliği 3–6 Km. dir. Bu alanın yüzölçümü 42 Km. karedir.
Bunun dışında Amasra ile doğusundaki kıyı bölgesinde, daha doğuda Söğüt özü bölümünde, Azdavay ve uzak çevrelerinde, türlü derinliklerde kömür tabakaları bulunmaktadır. Bütün genişliği ile alındığında Kuzeybatı Anadolu Kömür Havzamızın yan ve derinlim sınırları ile tam rezervi kesinlikle bilinmemekle beraber, Ereğli-Zonguldak Havzasında kalınlıkları toplamı 70 m. kadar olan 50 ye yakın kömür tabakası bulunmaktadır. Bu bakımdan zengin sayılmakta kömürlerimizin muhtemel rezervinin i milyar tondan çok olduğu sanılmaktadır.