A- PROGRAMI ÇALIŞTIRMAK İÇİN GEREKLİ DONANIM VE YAZILIMLAR

Workbench programı, Windows altında çalışır. Bu nedenle bilgisayarınızda Windows 3.1 programı ya da Windows 95 işletim sistemi bulunmalıdır. Bilgisayarınızın donanımıda Windows uygulamala çalıştırmaya uygun olmalıdır. Örneğin verimli bir çalışma için bilgisayarınızın işlemcisinin en az80486, geçici bellek (RAM) büyüklüğününde en az 4 MB. olması tavsiye edilir.

Workbench programını bilgisayarınıza kurup Windows programını başlattığında, workbench uygulamasının simgesi ekranda belirecektir. Şekil 1-1'de Windows 3.1 ekranında workbench programının simgesi görülüyor.

Bizim bilgisayarımızda workbench programı simgesi EWB adlı bir program grubu penceresinde yer alıyor. Sizin kullandığınız bilgisayarda bu simge başka bir program grubu penceresinde yer alabilir. Dahası , programın simgesini istediğiniz başka bir pencereye taşıyabilirsiniz.
*********
B- PROGRAMIN ÇALIŞTIRILMASI

Workbench program simgesini çift tıklarsanız, Şekil1- 2'deki görüntü ekrana gelecektir. Burası çokgelişmiş bir elektronik laboratuvarıdır ve burada yok yoktur.
************
Workbench programının penceresinde, diğer windows uygulamalarında olduğu gibi , en üstte başlık çubuğu yer alır. Başlık çubuğunun altında menü çubuğu vardır. Menü çubuğunda 5 tane menü yer almaktadır: Fıle, Edıt, Circuit, Window ve Help. Bu menüleri daha sonra ayrıntılı olarak inceleyeceğiz.

Menü çubuğunun hemen altında Cihazlar adlı araç çubuğu var. Cihazlar araç çubuğunda bir elktronik laboratuvarında yer alan cihazların resimleri yer alıyor.Burasını, laboratuvarınızda cihazlarınızı koyduğunuz bir raf gibi düşünebilirsiniz. Rafta 7 tane cihaz var, soldan itibaren isimleri şöyle: Multimetre, Fonksiyon jeneratörü, Osilaskop, Plotter, Word Jeneratörü, Lojik Analizör ve lojik Konvertör.

Cihazlar araç çubuğunun altında da Malzemeler adlı araç çubuğu var. Buradaki herbir simgeyi, içinde aynı grupta olarak düşündüğünüz malzemeleri yerleştirdiğiniz malzeme kutuları olarak düşünebilirsiniz. Kullanacağınız malzemeleri bu kutudan alacaksınız. Bir kutudan bir malzemeyi almak için önce o kutuyu açmanız gerekir. Bir malzeme kutusunu açmak için malzemeler araç çubuğunda o kutuya ait simgeyi tıklamanız gerekir.

C- PROGRAM FONKSİYONLARININ TANITIMI

Workbench programını kullanarak üç tamel işlem yapabilirsiniz: (1) Devre çizimi (2) Devre simülasyonu ve (3) Devre analizi. Workbench programının malzeme kutularında vardır. Çizdiğiniz devredeki malzemelerin değerlerini değiştirmeniz de mümkündür.

Çizmiş olduğunuz devreleri çalıştırabilirsiniz. Bu işlem simülasyon olarak adlndırılır. Bunun için devreyi çizdikten sonra ekranın sağ üst tarafından görecegiziz çalıştırma düğmesini tılamanız yeterlidir.

Çizim alanına çizdiğiniz devrenin çalışması için, herhangi bir eksiğin bulunmaması, açık yada kısa devre gibi bir bağlantı hatasının söz konusu olmaması gerekir. Aksi takdirde devre çalışmaz ve bir hata mesajı görüntülenir. Şekil 1-5' de, yanlış bir devre çalıştırılmak istediğinizde ekrana gelen hata mesajı görülüyor.
****************

Devreniz doğru olduğu takdirde, çalıştırma düğmesine basıldığında devreniz çalışacaktır. Örneğin devrenize bağlı olan LED yada lambaların yandığı , yine bağlandığınız ölçü aletlerinde akım veya gerilim değerlerinin oluştuğunu göreceksiniz. LED yada lambaların yandığını , yine bağlandığınız ölçü aletlerinde akımveya gerilim değerlerinin oluştuğunu göreceksiniz. LED yada lambaların yandığını renk değişikliğinden farkedeceksiniz. Özellikle yanıp sönmeler çok belirgin olarak görülecektir.

D- PROGRAM ANA MENÜSÜ

Workbench programının menü çubuğundaki ana menüde 5 tane seçenek bulunmaktadır. Şekil 1-7'de ana menü görülüyor.
********************
Ana menüdekiseçenekler şunlardır: Fıle, Edit, Circuit, Widow ve Help. Bunlardan birisini maus ile tıklarsanız menü açılır. Örneğin maus okunu file menüsünün üzerine getirip bir kez tıklarsanız bu menü açılacak ve çeşitli komutları içeren bir pull-down menü görüntülenecektir.

Maus kullanmaksızın da menüleri açabilirsiniz. Dikkat edrseniz her menü isminde bir harfin altı çizilidir. Örneğin Fıle menüsünde f harfinin, Circuit menüsünde C harfinin altı çizili. Buna göre bir parmağınızla klavyedeki ALT tuşunu basılı tutarken diğer parmağınızla f harfine basarsanız file menüsü açılır. Circuitmenüsünü açmak istediğinizde de bir parmağınızla ALT tuşuna basılı tutarken diğer parmağınızla Ctuşuna basmalısınız.

Klavyedeki tuşların bu biçimde kullanılması TUŞ KOMBİNASYONLARI olarak adlandırılır.

E- PROGRAM ANA MENÜ SEÇENEKLERİ

1- File Menüsü
Window altında çalışan progamların hemen hemen tümünde file menüsü en başta yer alır. File menüsünde dosyalarla ilgili komutlar yer alır. File menüsünün altındaki komutlar şekil 1-8'de görünmektedir.
**********************
File menüsü çalıştırıldığında ışıklı band ilk komutun üzerindedir. Ok tuşlarını kullanarak komutların arasında dolaşabilirsiniz. Hangi komutu çalıştıracaksanız ışıklı bandı o komutun üzerine götürmeniz gerekir.

File menüsündeki herhangi bir komutu çalıştırmak için iki yöntem izleyebilirsiniz. Mausu kullanarak herhangi bir komutu çift tıklarsanız o komut çalışacaktır. Yada ok tuşlarını kullanarak ışıklı barı herhangi bir komutun üzerine götürüp ENTER tuşuna bastığınızda komut çalışır.

New: Yeni bir devre çizimine başlamak için bu komutu çalıştırmalısınız. Bu çalıştırılınca yeni bir çizim alanı (temiz bir sayfa) açılacaktır. Program ilk defa çalıştırılmışsa yeni bir çizim alanı geleceği için bu komutun çalıştırılması gerekmez.

Çizim alanında bir çizim varsa ve bu çizimde değişiklikler yaptıktan sonra New komutunu çalıştırırsınız, yeni bir sayfa açmadan önce bu çizimdeki değişiklikleri kaydedip kaydetmeyeceginiz sorulur.

Open: Daha önce üretip kaydettiğiniz bir dosyaı çizim alnına yüklemek için Open komutunu kullanmalısınız. Open komutu çalıştırdığında bir diyalog kutusu ekrana gelecektir.

Save: Yeni oluşturduğunuz yada eskiden olşturup üzernde değişiklikler yaptığınız dosyaları kydetmekte kullanılır. İlk defa oluşturduğunuz bir dosyayı kaydetmek istediğinizde bir diyalog kutusu ekrana gelir. Bu diyalog kutusunu kullanarak sürücü ve dizin tanımlanması yapar, dosyanıza bir ad verebilirsiniz. Üzerinde çalıştığınız dosya daha önce oluşturup isim verdiğiniz bir dosyaysa save komutu doğrudan doğruya çalışıp işlemi tamamlar.

Save As: Çizim alanındaki devreye bir isim verip kaydetmek için Save As komutu kullanılır. Daha önce isim verip kaydetmiş olduğunuz bir dosyayı yeni bir isimle kaydetmek için de aynı komutu kullanmalısınız.

Revert to Saved: Dosyanızı bir önceki kaydedilmiş şekline çevirir. Çiziminiz de 2 direnç bulunduğunu ve bu durumda kaydetmiş olduğunuzu varsayalım. Daha sonra bir kondansatör eklediniz ve yeniden kaydettiniz. Sonra da bu değişiklikten vazgeçmek istediniz. İşte bu durumda Revert to Saved komutunu kullanırsanız tekrar 2 dirençli devredn oluşan dosyanıza kavuşursunuz. Elbette bu örnekteki devre çok basit olduğu için değişiklikleri başka yolla da iptal edebilirdiniz. Ancak çok elemanlı ve karmaşık devrelerle ilgili işlemlerde bu komutun yararını göreceksiniz.

Print: Çizim alanındaki kağıda aktarmakta kullanılır. Print koutu çalıştırıldığında ekrana bir diyalog kutusu gelir. (Şekil 1-10).
********************

Bu diyalog kutusunda, çizdiğiniz devreyle birlikte başka hangi unsurların da kağıda aktarılmasını istediğinize ilişkin onay kutuları yer alır. Hangi unsurun da devre şemasıyla beraber kağıda aktarılmasını istiyorsanız o unsurun isminin önündeki onay kutusuna bir x işareti koymalısınız. Bunun için ilgili onay kutusunu bir kez tıklamanız yeterlidir.

Print Setup: Workbench programı Windows programı tarafından tamamlanıp yüklenmiş olan yazıcıyı kullanır.Buna karşılık siz bilgisayarınıza başka bir yazıcı bağlamışsanız bu yeni yazıcı Print Setup komutu arcılığıyla bilgisayarınıza tanıtabilirsiniz. Ayrıca bu komut aracılığıyla, şekillerinizin kağıda basılış biçimine ilişkin bazı ayarlamalar da yapabilirsiniz.

Exit: Workbench programından çokmak için kullanılır. Exit komutu çalıştırıldığında, üzerinde çalıştığınız devrede değişiklikler yapmış ve bunları kaydetmemişseniz ekrana bir diyalog kutusu gelir ve değişiklikleri kaydedip kaydetmiyeceğiniz sorulur.

2-Edit Menüsü

Edit, kelime anlamı olarak işleme, düzeltme, değiştirme gibi işlemleri ifade eder. Bilgisayar teknolojisinde ise bu kelime kopyalama, taşıma, silme vb. işlemleri ifade etmektedir. Gerçekten de çizim alanındaki devre şemasıyla ilgili kopyalama, taşıma, silme, gibi işlemleri Edit menüsündeki komutlar aracılığıyla yapabilirsiniz. Şekil 1-12'de Edit menüsü görülüyor.
****************

Cut: Bu komut çizim alnındaki bir devre şemasının başka bir workbench dosyasına yada başka bir windows uygulamasına (örneğin word sayfasına) taşınmasında kullanılır. Bunun için önce taşınacak devre şeması seçili hale getirilir. Devre şemasını seçili hale getirmek için önce maus işareti şeklin sol üst tarafında bir bölgeye götürülür.Sol maus tuşu basılı tutularak maus şeklin sağ alt tarafında bir bölgeye sürüklenirken giderek büyüyen bir dikdörtgenin oluştuğu görülür.

Copy: Copy komutu da tıpkı Cut komutu gibi çalışır. Aralarındaki tek fark Cut komutunun panoya aktardığı şekli orjinal yerinden silmesidir. Yani yeni yerine taşınan şekil orjinal yerinden silinmiş olur. Copy komutu ise kopyalama yapar. Yani panoya aktardığı şekli orjinal yerinden silmez.

Paste: Cut veya copy komutuyla panoya aktarılan şekli, aynı çizim alanının başka bir bölgesine, başka bir wokbench dosyasına veya başka bir windows uygulamasına aktarılır. Paste, kelime anlamı itibariyle "yapıştırmak" demektir.

Delete: Seçili durumdaki bir malzemeyi veya bir devre şemasını siler. Klavyedeki DEL tuşuyla da aynı sonuca ulaşabilirsiniz.

Delete komutuyla çizim alanındaki cihazlar silinemez.

Select All: Çizim alanındaki tüm malzemelerin ve çizimlerin seçilmesini sağlar. Bu komutla çizim alanında ne varsa (cihazlar dahil) seçili hale gelir.

Copybits: Ekranın tümünü yada bir parçasını panoya aktarmakta kullanılır. Daha sonra da panodaki bilgi başka bir windows uygulamasına yapıştırabilir. Edit menüsünden Copybits komutu çalıştırıldığında maus işareti + işaretine dönüşür. Sol maus tuşunu basılı tutarak mausu sürüklerseniz kopyalayacağınız bölgeyi dikdötgen içine alabilirsiniz. Sol maus tuşunu bıraktığınızda dikdötgen içindeki bölge panoya aktarılmış olur.

Show Clipboard: Dahaönce Cut, Copy ya da Copybits komutlarından irisi kullanılarak panoya aktarılan bilgiyi bu komu ile görebilirsiniz. Kısaca bu komut panonun içini görüntüler.

3-Circuit Menüsü

Devrenin çalıştırılması , durdurulması, malzemelerin değerlerinin değiştirilmesi, malzemelerin adlandırılması, devre analizinde tercihlerin yapılması amacıyla kullanılan komutlar Circuit menüsünde yer alırlar. Şekil 1-14'de Circuit menüsü görülüyor.
*********************

Activate: Bu komut çizim alanındaki devreyi çalıştırır. Devreyi ayrıca ekranın sağ üst köşesindeki çalıştırma düğmesini tıklayarak da çalıştırabilirsiniz.

Stop: Devrenin çalıştırılmasından sonra kararlı bir durum oluşunca çalışma kendiliğinden durur.

Pause: Pause, geçici olarak durdurmak demektir. Çalışan devreyi geçici olarak durdurmak için ya Pause komutu çalıştırılır ya da F9 fonksiyon tuşuna basılır.

Label: Bir elemana (yani malzemeye) isim vermek için Lbel komutu kullanılır. Bunun için eleman önce üzerine tıklanarak seçili hale getirilir. Bundan sonra Label komutu çalıştırılınca bir diyalog kutusu ekrana gelir.

Value: Bir elemanın değerini değiştirmek için önce o eleman seçili hale getirilir. Daha sonra value komutu çalıştırılınca bir diyalog kutusu ekrana gelir. Bu diyalog kutusunda, malzemenin değeriyle ilgili bölüme istediğiniz değeri yazabilirsiniz.

Model: Workbench programında oluşturacağınız devrede kullanacağınız bütün malzemeler varsayım olarak ideal özelliklere sahiptir. Bu yaklaşım devre dizaynında pekçok uygulama bakımından yeterlidir.

Zoom: Çizim alanında bulunan bir cihazı büyütmek için kullanılır.
Rotate: Çizim alanınındaki malzemelerin pozisyonlarını değiştirmekte kullanılır. Rotate komutu menüden çalıştırılabildiği gibi CTRL+R tuşlarıyla da çalıştırılabilir.

Subcircuit: Bu komut kendi özgün malzemenizi oluşturmanızı sağlar.

Wire Color: Çizim alanındaki devredeki bağlantı iletkenlerinin (yani çizgilerin) renklerini değiştirmekte kullanınır.

Preferences : Bu komutla çizim alanındaki görüntünün bazı özelliklerini değiştirebilirsiniz.

Analysis Option: Çizim alanındaki devrenin çalışma şeklini belirleminize yarar.

Trainsient: Devrenizi kurduktan sonra çalıştırma düğmesine bastığınız andaki sinyalleri incelemek istiyorsanız bu opsiyonu seçmelisiniz.

Steady-State: Devrenin çalışması kararlı bir duruma geldiğinde oluşan sinyalleri izlemek için Steady-State opsiyonu seçilmelidir. Steady-state "sabit durum" anlamına gelir.

Tolerance: Simülasyon sırasında elde edilen değerlerin toleransını tayin eder.

Time domain points per cycle: Fonksiyon jeneratörü, AC gerilim , ve akım kaynaklarının ürettiği bir saykılında analiz edilen nokta sayısını beliler.

Bode analysis point per cycle: Bir devrenin frekans spektrumunu çıkarmakta kullanılan Bode plotter cihazının duyarlılığını belirler.

Tempory file size for simulations: Varsayım olarak 10MB büyüklüğündedeki bir bellek, simülasyon sırasında oluşan dosya için yeterlidir.

4-Window Menüsü

Bu menüdeki komutlar Workbench programı ekran penceresinin görünüşünü düzenlenmesinde ve malzeme komutlarının aktif hale gelmesinde kullanılır.

********************

Arrange: Workbench penceresinde üç alt pencere bulunur. Bunlar; (1) çizim alanı, (2) Aktif malzeme kutusu ve (3) tanımlama pencereleridir.

Circiut: Bu komut kullanılarak devrenin bulunduğu çizim alanı ön plana çıkarılır.

Description: Çizim alanındaki devreyle ilgili bazı açıklamalar yapmak isteyebiliriz.

5-Help

Workbench programının kullanımı, programdaki cihazlar, malzemeler, konu ve kavramlar hakkında bilgi sunulan menü "help" menüsüdür.