KAPİTALİZM NEDİR
Kapitalizm kelimesi çoğunlukla belirli bir ekonomik sistemi açıklamak üzere kullanılmaktadır. Bu kavram iki farklı anlamda kullanıl*maktadır. Bunlardan ilki üretim araçlarının özel mülkiyetini, karlılığı, rekabeti, işgücünün bir mal gibi alınıp satılmasını içeren uygulamala*rını belirlemek için kullanılan anlamıdır. Öte yandan kapitalizm aynızamanda belirli bir zihniyetin de hakim olduğu bir toplum yapısının açıklayıcı unsurudur.
Kapitalist Ekonomik zihniyeti esas olarak üç grupta toplamak olanaklıdır:
1- Karlılık, 2- Rekabet, 3- Akıcılık
Kapitalist ekonomik sistem ilk olarak karlılığı hedef almaktadır. Kapital esasına dayalı bir sistemin karlı olmadan işlemesi mümkün değildir. Ancak bu sisteme özgü yapı insani gereksinimlerin karşılan*ması temelinde görülürken, Kapitalizm'de kazanç gayesi esas'olmakta gereksinimlerin karşılanması adeta sonuç olmaktadır. Belki bu ne*denle de ortaya çıkan en önemli sonuç kapitalist ekonomik sistemler*de tüketim eğiliminin aşırı derecede artmasıdır. Karlılık ana gayeler*den biri haline geldiği zaman gereksinim duyulan miktarda değil, daima daha fazla üretim ve daha fazla kaynakların tüketimi sözko*nusu olmaktadır.
Kapitalist zihniyete egemen olan diğer bir olgu da Rekabet düşün*cesidir. Bu olgu ekonomik özgürlüklerin kaynaklarından biri olarak değerlendirilir. Bu açıdan rekabet düşüncesi bireylerin ve kurumların genel yasalarla çelişkili olmamak kaydı ile diledikleri alanda ve yön*de ekonomik faaliyette bulunabilmelerini ifade etmektedir. Rekabet düşüncesi kapitalist ekonomik anlayış içerisinde fiyatlar yolu ile tü*ketidier lehine bir mekanizmayı harekete geçireceği düşüncesi ile desteklenmekte, ancak ilerde ele alınacağı gibi rekabet yerine tekel oluşumlarına da gene kapitalist ekonomik sistem içinde rastlanmak*tadır.
Kapitalist zihniyete egemen olgulardan bir diğeri de akılcılık dü*şüncesidir. Kapitalist ekonomik faaliyetlerin ana amacı olan karlılığa ulaşmak için kullanılan bütün araçların akılcı olması gerekmektedir. Bu nedenle gerek işletme için gerekse bireysel temelde kapitalist dü*şüncenin özünde akılcı kararlar veren birey yatmaktadır. Yani Homo Economicus, günümüz dünyasında olduğu gibi kapitalizmin oluşma evresinde de akılcı kararları veren, bunun için plan ve programlar ya*pan bireydir.
Kısaca Kapitalizm kelimenin dar anlamı ile bir üretim tarzıdır. Bu üretim tarzının yukarda açıklanan biçimde zihniyetle ilgisi bulun*maktadır. Yani kapitalist üretim tarzı Karlılık, Rekabet ve Akılcılık te*melinde şekillenmiş bir ekonomik sistem için kullanılmaktadır. Keli*menin genişanlamı ile kapitalist ekonom faaliyet, kapitalist üretim tarzının hakim olduğu işletmelerin bütününü belirtmek için kullanı*lan, ideolojik ve kurumsal bir üst yapı modelidir.