Gelir ve Maliyet Faktörleri
Gelir Ve Maliyet Faktörleri

Gelirler,müşterilere Sağlanan Mal Ve Hizmet Değişiminden Sağlanan Varlik Akişlaridir.maliyetler Ise Işletme Tarafindan Elde Edilen Ekonomik Hizmetlere Ilişkin Değerlerin Parasal ölçüsüdür.

Toplam Gelirleri Ve Toplam Maliyetleri önceden Tahmin Etmenin En çok Kullanilan Yolu,gelir Ve Maliye Faktörlerini Göz önünde Tutmaktir.

Faaliyet Hacmindeki Değişmeler,işletmenin Maliyet Ve Dolayisiyla Karlarini Nasil Etkileyecektir.maliyet-hacim-kar Analizleri,en Genenl Anlamda Bu Sorulara Yanit Arar.

Maliyet-hacim-kar Analizleri;toplam Gelirlerin,toplam Maliyetlerin Ve Toplam Katki Paylarinin,üretim Miktari Değiştikce,bu Değişimlerin Satiş Fiyatini Ve Beklenen Kari Ne ölçüde Etkileyeceğini Bulmaya Calişir.

Maliyet-hacim-kar Analizlerinin önemi şu Nedene Baglidir:birçok Işletme Uzun Dönemli Planlar Yapmak Ve Stratejiler Belirleyebilmek Için ürn Maliyetleri Ve Fiyatlar Konusunda Bilgiye Ihtiyaç Duyarlar.bu Bilgileri Sağlamanin Yolu Da Maliyet-hacim-kar Analizleridir.
Yöneticiler Işletmelerin Geleceği Ile Ilgili Kararlari Alan Kişilerdir.yöneticilerin Yararlanacagi Bilgiler Işletmenin Finansal Durumunu Gösteren Bilgiler Olmalidir.bu Bilgiler De Maliyet-hacim-kar Analizleri Sayesinde Ortaya çikar.


Teknik Terimler Ve Kisaltmalar

Maliyet-hacim-kar Analizlerine Geçmeden önce,öncelikle Bu Konuyla Ilgili Teknik Terimleri Ve Bazi Varsayimlari öğrenmeliyiz.
Konu Içinde Geçen ‘maliyet’ Kavrami Kendi Içinde Ikiye Ayrilir;

Toplam Maliyetler=değişken Maliyetler+sabit Maliyetler



Değişken Maliyetler Kendi Içinde Yari Değişken Ve Tam Değişken Olarak Ikiye Ayrilir.ayrica Faaliyet Kari Ve Net Kar şu şekilde Formüle Edilir.
Faaliyet Kari=toplam Gelirler-toplam Maliyetler
Net Kar=faaliyet Kari-vergiler

Birçok Endüstri Dalinda Işletmeler,imal Ettikleri Ya Da Sattiklari Birimleri Kolaylikla Hesaplarinda Kullanabilmek Için Farkli Terimler Kullanirlar.bunlara örnek:

Endüstri Birim/ölçü
Havayolu Yolcu\km
Otomobil Imal Edilen Araç Sayisi
Hastane Tedavi Altindaki Hasta Sayisi
Otel Kullanimdaki Oda Sayisi


Bu Konuda Kullanilacak Kisaltmalar
G: Gelirler(bsf X Q)
Bsf:birim Satiş Fiyati
Bdm:birim Değişken Maliyet
Bkp:birim Katki Payi(bsf-bdm)
Sm:sabit Maliyet
Q:satilan Ya Da üretilen Birim
Fk:faaliyet Kari
Nk:net Kar
Maliyet-hacim-kar Analizleri Varsayimlari

Maliyet-hacim-kar Analizlerini Tartişabilmek Için,öncelikle Bu Analizlerin Dayandigi Varsayimlari Unutmamaliyiz.bu Varsayimlar:

Tüm Maliyetler Rahatça Sabit Ve Değişken Olmak üzere Iki Bölüme Ayrilabilir

Maliyetlerin Doğrusal Hareket Ettiği Varsayilir Ve Düşünülür.

Birim Satiş Fiyati,birim Değişken Maliyet Ve Sabit Maliyetler Işletme Tarafinda Bilinmektedir.

Tüm Maliyetler Ve Gelirler,paranin Zaman Değerini Göze Almaksizin,bütün üretilen Ya Da Satilan Birimlere Eklenir.


Başabaş Noktasi

Yöneticilerin Amci Işletmenin Zarar Etmemesidir.başabaş Noktasi,karin Olmadiği Yani,gelir Ve Maliyetlerin Birbirine Eşit Olduğu Noktadir.bu Noktada Kar Ve Zarar Sifirdir.

örnek:mary Frost, Bir Yazilim Paketi Satmak Istiyor.bu Yazilimlari Toptancidan Tanesine 120$ ödeyerek Temin Ediyor.bu Paketin Satiş Fiyati Olarak Ise 200$ Belirliyor.frost,kira Için 200$ ödüyor.başka Bir Maliyet Kaleminin Olmadiğini Varsayarsak,mary Frost Başabaş Noktasina Ulaşmak Için Kaç Birim Mal Satmalidir?


Bu Soru üç Yönteme Göre çözülebilir:

Eşitlik Yöntemi;

Toplam Gelirler-değişken Maliyetler-sabit Maliyetler=faaliyet Kari

(bsf X Q)-(bdm X Q)-sm=0 Bsf=200$ Bdm=120$ Sm=2000$

200q-120q-2000=0

80q=200 þq=25 Birim

Eğer Mary Frost 25 Birimden Az Satarsa Zarar,fazla Satarsa Kar Eder.yani 25 Birim Satiş Mary Frost Için Başabaş Noktasidir.eğer 25 Birimi,birim Satiş Fiyati Olan 200$ Ile çarparsak 5000$ Başabaş Noktasi Satiş Fiyatini Buluruz.

KATKI PAYI YÖNTEMİ

KATKI PAYI YÖNTEMİ,EŞİTLİK YÖNTEMİNİN CEBİRSEL YOLLA BASİTLEŞTİRİLMİŞ BİR BENZERİDİR.KATKI PAYI;SATIŞLARIN,DEĞİŞKEN MALİYETLERİ AŞAN KISMIDIR.

KATKI PAYI=SATIŞLAR-DEĞİŞKEN MALİYETLER

(BSF X Q)-(BDM X Q)-SM=FK

Q(BSF-BDM)=FK+SM
Q= FM+SM
KATKI PAYI ® Q=SABİT MALİYETLER/KATKI PAYI(BSF-BDM)

GELİRLER 200$ X 25 5000$
DEĞ. MAL. 120$ X 25 3000$
--------
KATKI PAYI 2000$
-SABİT MAL. 2000$
---------
FAALİYET KARI 0$

GRAFİK YÖNTEMİ:

BU YÖNTEMDE TOPLAM MALİYETLERİN VE GELİRLERİN BİR PLANINI ÇIKARACAĞIZ.MALİYETVE GELİRLERİN KESİŞTİĞİ NOKTA: BAŞABAŞ NOKTASI OLACAK.GRAFİK YÖNTEMİNDE KULLANILACAK DOĞRULAR;
TOPLAM MALİYET DOĞRUSU:BU DOĞRU,SABİT VE DEĞİŞKEN MALİYETLERİN BİR TOPLAMIDIR.SABİT MALİYETLER BÜTÜN SATIŞ DÜZEYLERİNDE 2000$ VE DEĞİŞKEN MALİYETLER BİRİM BAŞINA 120$.,
TOPLAM GELİR DOĞRUSUOPLAM GELİR DOĞRUSUNUN BAŞLANGIÇ NOKTASI OLARAK,SIFIR ÜRETİM MİKTARINDA SIFIR GELİR KABUL EDİLİR.TOPLAM GELİR EĞRİSİ DOĞRUSALDIR.

BAŞABAŞ NOKTASI,TOPLAM GELİR VE TOPLAM MALİYETLERİN BİRBİRİNİ
KESTİĞİ YANİ KARIN 0 OLDUĞU NOKTADIR.







ŞEKİL 8-1 Maliyet-hacim-kar grafiği





10000 $ Toplam gelir doğrusu
Faaliyet karı

8000 $


6000 $
Değişken maliyetler
Toplam maliyet doğrusu
4000 $ Başabaş noktası :25 birim


2000 $
Sabit maliyetler

10 20 30 40 50
Satılan birim


HEDEFLENEN KAR: AYNI ÖRNEKTE MARY FROST 1200$ KAR ELDE ETMEK İÇİN KAÇ BİRİM MAL SATMALI?

EŞİTLİK YÖNTEMİ BU SORUYA CEVAP VEREBİLMEK İÇİN EN KISA VE EN DOĞRU YOLU BİZE GÖSTERİR.

LET Q=HEDEFLENEN KARA ULAŞMAK İÇİN SATILMASI GEREKEN MİKTAR.

GELİRLER-DM-SM=HEDEFLENEN KAR(HK)
200Q-120Q-2000=1200
Q=40

KATKI PAYI YÖNTEMİNE GÖRE BU PROBLEM;
LET Q= SM+HK
KP LET Q=2000$+1200$/80$
=40 BİRİM
GELİRLER 200$ X40 8000$
DEĞ. MAL. 120$ X40 4800$
- KATKI PAYI 3200$
- SABİT MAL. 2000$
=KAR 1200$
HACİM KAR GRAFİĞİ

BİR ÖNCEKİ BÖLÜMDE KULLANDIĞIMIZ 8-1 NOLU ŞEKLİ,HACİM KAR GRAFİĞİ OLARAK DÜZENLEYECEGİZ.HACİM-KAR GRAFİKLERİ,FARKLI ÜRETİM DÜZEYLERİNDEKİ KAR DEĞİŞİKLİKLERİNİ GÖSTERİR.



ŞEKİL 8-2 Hacim-kar grafiği

PANEL A PANEL B


Başabaş noktası:25 birim Başabaş noktası:30 birim



Satılan birim Satılan birim


PANEL A: (200$ X Q)-(120$ X Q)-2000=0
Q=25 BİRİM


PANEL B200$ X Q)-(110$ X Q)-3300=0
Q=30 BİRİM

BU ALTERNATİFLER DAHA DA ÇOĞALTILABİLİR.

TÜM İŞLETMELER BU YÖNTEMLER SAYESİNDE KOLAYLIKLA BAŞABAŞ NOKTASINI HESAPLAYABİLİRLER.

YAPILMASI GEREKEN TEK ŞEY VERİLERİ UYGUN YERLERDE KULLANABİLMEKTİR.






DUYARLILIK ANALİZLERİ VE KESİNSİZLİK:

DUYARLILIK ANALİZLERİ,İŞLETMENİN MALİYET YA DA GELİRLERİNDEKİ DEĞİŞİMLERİN SONUCU NE ORANDA ETKİLEYECEĞİNİ GÖSTERİR.

ÖRNEĞİN ÜRETİM DÜZEYİNDEKİ %5 LİK ARTIŞ KARI NE ORANDA ETKİLER.YA DA DEĞİŞKEN MALİYETLER %10 AZALIRSA SONUÇ NE KADAR DEĞİŞİR.

YÖNETİCİLER,DUYARLILIK ANALİZLERİNİ KULLANARAK KOLAYLIKLA GELECEĞE YÖNELİK KARARLAR ALABİLİRLER.

DUYARLILIK ANALİZLERİ İÇİNDE GEÇEN BİR KAVRAM DA ‘GÜVENLİK PAYI’ DIR.GÜVENLİK PAYI,İŞLETMENİN ZARARDAN NE KADAR UZAKTA BULUNDUĞUNU GÖSTERİR.

BAŞKA BİR ANLATIMLA GÜVENLİK PAYI,FİİLİ SATIŞLAR İLE BAŞABAŞ NOKTASINDAKI SATIŞLAR ARASINDAKİ FARKTIR;

G.P=FİİLİ SATIŞLAR-BAŞABAŞ NOKTASINDAKİ SATIŞLAR.

ÖRNEK: BİRİM SATIŞ FİYATI=200$ BİRİM DEĞİŞKEN MALİYETİ=140$ VE SABİT MALİYETLERİ=3000$ OLAN BİR İŞLETME 1500$ KAR HEDEFLEMEKTEDİR.İŞLETMENİN HEDEF KARA ULAŞMASI İÇİN SAMASI GEREKLİ BİRİM SAYISINI VE BU İŞLETMENİ GÜVENLİK PAYINI BULUNUZ?

200Q-140Q-3000=1500
60Q=4500ÞQ=75 BİRİM

AYNI ÖRNEKTE BAŞABAŞ NOKTASI İSE;

200Q-140Q-3000=0
60Q=3000ÞQ=50 BİRİM

YANİ İŞLETMENİN GÜVENLİK PAYI:

FİİLİ SATIŞ-BAŞABAŞ NOK. SATIŞ
75 BİRİM-50 BİRİM=25 BİRİM VE 25 X 200$=5000$

MALLİYET PLANLAMASI VE HACİM-KAR ANALİZLERİ


MALİYET-HACİM-KAR ANALİZLERİ SAYESİNDE YÖNETİCİLER ‘İŞLETMELERİNE İLİŞKİN’ UYGUN MALİYET YAPISINI BULURLAR.

İLK ÖRNEĞİMİZ OLAN MARY FROST’UN İŞLETMESİNDE KİRA OLARAK 2000$ VERİLDİĞİNİ SÖYLEMİŞTİK.ANCAK BU ÖRNEĞİ ŞI ŞEKİLDE FARKLI ALTERNATİFLER HALİNDE DEĞİŞTİREBİLİRİZ.

SEÇENEK 1: 2000$ SABİT MALİYET
SEÇENEK 2: 1400$ SABİT MALİYET+ SATIŞ FİYATININ %5 İ KADAR DEĞİŞKEN MALİYETLERE EK.
SEÇENEK 3: SABİT MALİYET YOK.DEĞİŞKEN MALİYETLERE SATIŞ FİYATININ %20 Sİ KADAR ETKİ.