Dış Kaynaklardan Yararlanma Türleri
DIŞ KAYNAKLARDAN YARARLANMANIN TÜRLERİ
Dış kaynaklardan yararlanma farklı sektörlerde yaygınlaşan ve giderek daha fazla işi kapsamına alan bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Otomotiv, beyaz eşya, gıda, perakendecilik, konfeksiyon, inşaat, ilaç sektöründe dış kaynaklardan yararlanma oranı oldukça yüksektir. Hem hizmet hem de mal üreten işletmelerin içinde yer aldığı bir sistem olarak dış kaynaklardan yararlanma hemen her işe uygulanabilmektedir: muhasebe, insan kaynakları, bilgi işleme sistemleri, ambalaj, depolama, yemek, taşıma, postalama-dağıtım, pazarlama, güvenlik, temizlik, otomobil kiralama vs.
Gerek dünyada gerekse ülkemizde birçok firma tarafından gerçekleştirilen bu uygulamaya ilişkin birkaç örnek aşağıda verilmektedir:

Yakın bir geçmişte Wolkswagen tarafından satın alınan Rolls-Royce firması dış kaynaklardan yararlanma uygulamalarını sıkça kullanılan bir şirketti. Rolls-Royce 1993 fiyatlarıyla 319.300 Dolar olan Spur 2 Touring Limuzin’i de içine alan dünyanın en pahalı otomobillerini üretmekteydi. Firmanın 1991 ve 1992 yıllarında üretim harcamalarından dolayı uğradığı zarar 150 milyon dolar civarındaydı. Bu kayıplardan sonra firma yetkilileri tarafından alınan ilk karar, dış kaynaklardan yararlanma yoluyla yan ürünler tearik etmek için diğer firmalara sipariş vermek olmuştur. Bu kararı alınmasından sonra Rolls-Royce firması, kendi temel yeteneği olarak belirlediği motor,boya, deri ve ahşap işçilikleri dışındaki otomobilin tüm parçalarını diş kaynaklardan yararlanma yolu ile tedariki firmalardan sağlama yoluna gitmiştir.
Spor ayakkabısı piyasasında dünyanın en büyük ismi olan Nike firmasının dış kaynaklardan yararlanması % 100 oranında gerçekleşmektedir. Spor ayakkabısı işinin hem üretim hem de pazarlama aşamalarında geçerli olmak üzere, modaya ve teknolojiye uygun olması için yüksek bir esnekliğe sahip olması gerekmektedir. Nike bu amaçla üretim öncesi ar-ge çalışmalarına büyük bir önem vermektedir. Aynı zamanda üretim sonrası pazarlama faaliyetleri de ön plandadır. Nike pazarlama konusunu temel yeteneği olarak belirleyerek spor ayakkabısı üretiminin % 100’ünü dış kaynaklardan yararlanarak yapmaktadır.
Dış kaynaklardan yararlanma artık günümüzde işletmeler için önemli bir strateji olmuştur. ABD’nin on büyük sanayi şirketinden üçü imalatlarının yarıdan fazlasını dış kaynaklardan yararlanma yoluyla gerçekleştirmektedirler. Yine ortalama bir şirketin dışarıdan satın alınan parça, gereç ve hizmetlere harcadığı para, 1995’te dört yıl önceki düzeyin yaklaşık beş katına varmaktadır. ABD’de otomobil üreticileri günümüzde kullandıkları çeliğin tamamını dışarıdan alıyor ve kendi arabalarında bulunan aksamın ancak yarıdan azını imal ediyorlar. Chrysler’in dış kaynaklardan yararlanma oranı % 70’i bulmaktadır.
Bilgisayar sektöründe yaşanan amansız rekabetin en büyük oyuncularından birisi olan IBM de dış kaynaklardan yararlanma uygulamalarına sıça başvuran firmalardan birisidir. Toplam çalışan sayısı 100 bin olan dev şirket, global veri ağları, ürün ve sistem destekleri konusunda dünya lideri konumunda bulunmaktadır. IBM’in, bilgi işlem alanındaki en son trendleri sergilemek amacıyla Londra’da Avrupa basın organlarına verdiği konferansta en temel trend olarak ‘dış kaynaklardan yararlanmayı’ göstermesi günümüz iş dünyasında dış kaynaklardan yararlanmanın önemini anlamamızda önemli bir gösterge olabilir. IBM’e göre yakın gelecekte, bilgi, işlem şirketlerinin % 90’ı, enformasyon teknolojilerinin büyük bir kısmını dış kaynaklardan yararlanma yoluyla elde edecektir. IBM Global Services Avrupa, Ortadoğu ve Afrika Genel Müdürü, ‘Değişimin hızı ve artan rekabet, şirketlerin enerjilerini ve dikkatlerini kendi çekirdek işlerine odaklamalarına zorluyor. Rekabet avantajı için teknolojiyi kullanmak istiyorlar ve bilgi birikimine sahip diğer firmalarla stratejik ortaklıklar geliştirmeye bakıyorlar’ diyerek, dış kaynaklardan yararlanmaya yol açan faktörleri özetlemektedir.
Dış kaynaklardan yararlanma üretimin düşük maliyetle yapılabilmesine imkan sağlayan ve buna bağlı olarak küresel kaynakların işletme için en verimli olacak şekilde kullanılmasını sağlayan bir uygulamadır. Bir şirket pazarlama konusunda anlaşmalar imzalayarak söz konusu malı uzak doğuda bir fabrikadan elde etme yoluna gidebilir. Mesela, Seagate Technology kişisel bilgisayarlar için düşük maliyette hard-disk sürücüleri satar. Şirketin büyük başarısının arkasında yatan gerçek, pazarladığı ürünleri Asya’dan düşük maliyetle temin etmesindedir. Asya’dan bu şekilde temin edilen ürünlerin satışa hazır hale getirilmesi ve satılması ile ilgili diğer tüm işlemler ise ABD’ de gerçekleştirilir.Dünyada dış kaynak kullanımı (outsourcing) her geçen gün artıyor. Global olarak, finansal hizmetlerde önümüzdeki yıl için yaklaşık 20 milyar dolarlık bir artıştan bahsediliyor. Türk sigorta sektörü de dış kaynak kullanımını etkin bir şekilde yapıyor. Kasım ayında sektörde yaptığımız araştırmaya göre, sektörün yaklaşık olarak yüzde 70’i outsource hizmetlerinden yararlanıyor. Finansal hizmetler sektöründe, iş süreçlerinde outsourcing pazarının 2005 yılı sonuna kadar yıllık bileşik yüzde 10 oranında büyümesi ve yaklaşık 20 milyar dolarlık bir artış kaydetmesi bekleniyor. Önümüzdeki yıllarda, özellikle global finansal hizmetlerin iş süreçlerinde dış kaynak kullanımına olan talebin diğer sektörlerin taleplerinden daha fazla olması bekleniyor. 2001 yılında global finans hizmetlerinde 37 milyar dolar civarında olan outsourcing kullanımının 2004 yılı sonunda yaklaşık 52 milyar dolar, 2005 yılında da yaklaşık 57 milyar dolar olacağı tahmin ediliyor. Bireysel emeklilik ve sigorta şirketlerinden eğitimi outsource edenlerin, genelde kendi bünyelerinde veremeyecekleri kişisel gelişim eğitimlerini (iletişim, ekip çalışması, liderlik, vb.), finansal eğitimleri, CRM vb. uygulamaları ve İK gibi uzmanlık eğitimlerini şirket dışı firmalardan aldıklarını görüyoruz. Buna göre, şirketlerin yüzde 83’ü eğitimi kısmi olarak outsource ediyor, geriye kalan yüzde 17’si de kendi bünyesinde eğitim veriyor.
Bireysel emeklilik ve sigorta şirketlerinin büyük çoğunluğu kampanya yönetimi, temel grafik gibi pek çok projeyi kendi kaynaklarıyla yürüterek, reklam tasarım ve uygulaması ile medya planlaması için genelde reklam ajanslarıyla çalışıyorlar. Örneğin, Below The Line işleri (broşür, matbu evrak gibi basılı malzemelerin tasarımı) ve medya satın almaları hizmetlerini ajanslara outsource ediyorlar.
Poliçe basımı, hasar değerlendirmesi ve provizyon hizmetleri gibi bazı teknik uzmanlık gerektiren alanlarda da outsource hizmetinden faydalanan şirketler var. Baskı, zarflama ve kurye gibi satın alma konularında da profesyonel hizmet alanlar var. Bireysel emeklilik ve sigorta şirketleri, genelde insan kaynaklarını outsource ederken, personel seçimi ve SSK, KDV girişleri gibi rutin dışı işler için İK firmalarından yararlanıyorlar. Buna göre, şirketlerin yüzde 33’ü İK’yi kısmen, yüzde 6’sı tamamen outsource ediyor. Geriye kalan yüzde 61’i ise, bu hizmeti hiç outsource etmemeyi yeğliyor.
Bazı şirketler müşteri hizmetlerinde kendi bünyelerinde kurdukları departmanı, bazıları da bu hizmeti outsource ederek 444’lü numaraları kullanıyorlar.
Bununla birlikte daha önce de belirtildiği gibi, işletmelerin dış kaynaklardan yararlanma uygulamasına gitmelerini sadece maliyet endişelerine bağlamamak gerekmektedir. Şüphesiz maliyet önemli olmakla beraber, dış kaynaklardan yararlanmanın önemli nedenleri arasında kendi temel yeteneklerini daha etkin olarak kullanabilecekleri yeni teknolojiler sağlama, yeni bilgilere ulaşma olarak ele almak gerekir. Yeni ürün geliştirme, tasarım, imalat, dağıtım, pazarlama, tanıtım gibi fonksiyonların dış kaynaklardan yararlanmaya tabi tutulmasıyla, bu konularda işletme yeni teknolojilere ulaşma imkanına kavuşacaktır. Bir inşaat işletmesini ele alırsak; bu işletmenin temel yeteneği tasarım olan başka bir işletmeden bu tasarım hizmetini alması, yani dış kaynaktan yararlanma uygulaması başlatması, bu inşaat işletmesine tasarım ile ilgili yeni teknolojilere, bilgiye ve çağdaş gelişmelere ulaşma imkanı verecektir. Tasarım işinde uzmanlaşmış bu firma, söz konusu inşaat işletmesinin tasarı sorunlarının çözümünde yeni yaklaşımlar getirmek, yeni teknikler uygulamak suretiyle inşaat işletmesinin daha başarılı olmasına yardım edecektir. Benzer şekilde bu tasarım işletmesi de, bilgisayar uygulamalarını dış kaynaklardan yararlanmaya tabi tutmuş olabilir. Böylece ortaya bir ilişkiler şebekesi çıkacaktır. Bu tür örnekleri pek çok endüstri dalında görmek mümkündür.
Bugün birçok işletme dış kaynaklardan yararlanmanın yüksek üretim, düşük maliyet ve değişen piyasa şartlarına hızla ayak uydurabilmek için gerekli esnekliği sağladığını keşfetmiştir.
Dünyada dış kaynak kullanımı (outsourcing) her geçen gün artıyor. Global olarak, finansal hizmetlerde önümüzdeki yıl için yaklaşık 20 milyar dolarlık bir artıştan bahsediliyor. Türk sigorta sektörü de dış kaynak kullanımını etkin bir şekilde yapıyor. Kasım ayında sektörde yaptığımız araştırmaya göre, sektörün yaklaşık olarak yüzde 70’i outsource hizmetlerinden yararlanıyor.